วัคซีนไข้เหลือง เรื่องจำเป็นก่อนไปแอฟริกา และอเมริกาใต้
วัคซีนไข้เหลือง (Yellow fever vaccine) จัดเป็นวัคซีนที่จำเป็นต้องได้รับก่อนการเดินทางไปยังประเทศในแถบแอฟริกาหรืออเมริกาใต้ เนื่องจากเป็นกฎสาธารณสุขระหว่างประเทศ (International Health Regulation, IHR) สำหรับนักเดินทางที่จะเดินทางไปยังประเทศดังกล่าวต้องได้รับวัคซีนก่อน และต้องถือหนังสือยืนยันการได้รับวัคซีน (International certificate of vaccination) ก่อนเดินทางเข้าประเทศนั้นๆด้วย เพราะจะถูกตรวจที่ด่านตรวจคนเข้าเมือง
โรคไข้เหลือง (Yellow fever) จัดเป็นโรคในกลุ่มไข้เลือดออกชนิดหนึ่ง ซึ่งมียุงลายเป็นพาหะนำโรค คล้ายๆกับโรคไข้เลือดออกในบ้านเราซึ่งเกิดจากเชื้อ Dengue virus แต่โรคไข้เหลืองเกิดจากเชื้อ yellow fever virus ซึ่งจริงๆแล้วประชากรในประเทศที่มีการระบาดจะได้รับการฉีดวัคซีนทุกคนตั้งแต่เด็ก แต่ในประเทศไทยหรือในเอเชียเราไม่ได้มีการระบาดของไข้เหลือง ดังนั้นเราไม่ได้ให้ประชาชนของเราฉีดวัคซีน ยกเว้นแต่ว่าจะมีการเดินทางไปยังประเทศที่มีการแพร่ระบาดอยู่ ซึ่งวัคซีนนั้นจะป้องกันไม่ให้เราเป็นไข้เหลือง และยังช่วยควบคุมการแพร่กระจายของไข้เหลืองไม่ให้มาระบาดในบ้านเราได้ด้วย ดังนั้นวัคซีนชนิดนี้จำเป็นมากครับที่ต้องได้รับก่อนเดินทางไป
ประเทศที่มีการแพร่กระจายของไข้เหลืองอยู่ และจำเป็นต้องฉีดวัคซีน สามารถดูได้จากแผนที่ด้านล่างนี้ ซึ่งนำมาจากศูนย์ควบคุมโรคของประเทศสหรัฐอเมริกา (US CDC 2024) จริงๆแล้วในแต่ละปี จะมีการเปลี่ยนแปลงรายชื่อประเทศที่จำเป็นต้องฉีดวัคซีนไข้เหลืองก่อนเดินทางเข้าประเทศบ้าง แต่โดยส่วนใหญ่ข้อมูลจะคงเดิมครับ


แหล่งที่มาภาพ: CDC Yellow Book 2024
ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขของไทย (last update พฤศจิกายน 2560) ประกาศรายชื่อประเทศหรือดินแดนที่เป็นเขตระบาดของโรคไข้เหลือง ทั้งหมด 42 ประเทศคือ
(รายละเอียดประกาศกระทรวงสาธารณสุข 2560 คลิกที่นี่)
- ทวีปอเมริกาใต้ 13 ประเทศ ได้แก่ บราซิล โบลิเวีย โคลอมเบีย เอกวาดอร์ กายอานา เกียนาฝรั่งเศส ปานามา เปรู เวเนซูเอลา ซูรินาเม ตรินิแดดแอนโตเบโก อาร์เจนตินา ปารากวัย
- ทวีปแอฟริกา 29 ประเทศ ได้แก่ แองโกล่า เบนิน บูร์กินาฟาโซ บุรุนดี แคเมอรูน สาธารณรัฐแอฟริกากลาง คองโก โกตดิวัวร์ เอธิโอเปีย แกมเบีย กาบอง กานา กีนี กินีบิสเซา อิเควทอเรียลกินี เคนยา ไลบีเรีย มาลี มอริเตเนีย เซเนกัล เซียร์ราลีโอน ซูดาน เซาท์ซูดาน ชาด โตโก ยูกันดา ซาอีร์ ไนเจอร์และไนจีเรีย
ว่าด้วยเรื่อง สมุดวัคซีนไข้เหลือง


- สมุดรับรองการฉีดวัคซีนนี้จะต้องพิมพ์ตามรูปแบบมาตรฐานที่องค์การอนามัยโลกกำหนดไว้ และเนื้อหาในนั้นอย่างน้อยต้องมีภาษาอังกฤษ หรือภาษาฝรั่งเศส ซึ่งทางคลินิกท่องเที่ยว โรงพยาบาลป่าตอง จะเป็นสมุดรับรองการฉีดวัคซีนที่พิมพ์โดยกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข โดยมีรูปครุฑอยู่ที่หน้าปก และข้างในจะมีภาษาอังกฤษ และภาษาไทย
- ในสมุดเล่มเหลืองจะต้องมีการเขียนรายละเอียดต่างๆให้เกี่ยวกับบุคคลที่ได้รับวัคซีนและชนิดของวัคซีนให้ครบถ้วน และต้องมีตราประทับจากสถานที่ฉีดวัคซีนนั้นๆด้วย
- ข้อมูลสำคัญที่จำเป็นต้องใส่ลงไปในสมุดเล่มเหลืองคือ เลขที่ของหนังสือเดินทาง ***ซึ่งผู้ที่จะฉีดวัคซีนต้องนำหนังสือเดินทางมาให้เจ้าหน้าที่โดยเจ้าหน้าที่จะสำเนาเก็บไว้ที่โรงพยาบาล 1 แผ่น*** เพื่อเป็นการยืนยันว่าบุคคลนี้ได้มารับการฉีดวัคซีนจริง และจะระบุข้อมูลต่างๆจากหน้งสือเดินทางลงไปในสมุดเล่มเหลืองให้ ซึ่งการระบุข้อมูลต่างๆต้องไม่มีการผิดพลาดเลย เพราะการขูด ลบ ขีด ฆ่าในหนังสือเล่มเหลืองอาจทำให้เอกสารรับรองนั้นใช้ไม่ได้
- ดังนั้นถ้านักท่องเที่ยวได้มาฉีดวัคซีนแล้ว และได้รับสมุดเล่มเหลืองไป ขอให้ตรวจดูข้อมูลต่างๆในสมุดให้ดีอีกครั้ง โดยเฉพาะชื่อ นามสกุล ภาษาอังกฤษที่ต้องสะกดเหมือนหนังสือเดินทาง และตรวจดูเลขที่หนังสือเดินทางอีกครั้ง ถ้าพบข้อผิดพลาด ขอให้แจ้งเจ้าหน้าที่ ซึ่งจะมีการออกหนังสือฉบับใหม่ให้แทนครับ
- ต้องมารับวัคซีนไข้เหลืองอย่างน้อย 10 วันก่อนการเดินทางครับ เพราะในตัวหนังสือรับรองจะมีการระบุชัดเจนถึงว่าที่ฉีดวัคซีนและวันที่สมุดมีผลบังคับใช้คือนับไปอีก 10 วันหลังจากฉีดวัคซีน แต่ถ้าเคยฉีดมาก่อนแล้ว วันที่วัคซีนมีผลคือวันที่ฉีดวัคซีนครับ ซึ่งสามารถออกเดินทางได้ทันที
- หนังสือรับรองการฉีดวัคซีนไข้เหลืองมีอายุตลอดชีวิตของผู้ฉีดวัคซีน ซึ่งเปลี่ยนจากกฎเดิมที่วัคซีนจะมีอายุ 10 ปี อย่างไรก็ต้องตรวจสอบข้อมูลล่าสุดก่อน เนื่องจากบางประเทศอาจยังถือว่าสมุดรับรองการฉีดวัคซีนไข้เหลืองมีอายุ 10 ปี